در درمان سرطان مغز، شما به یک نفر نیاز ندارید، بلکه به یک “تیم” منسجم و هماهنگ نیاز دارید. برداشتن توده اصلی تومور بر عهده جراح است، اما ریشهکن کردن سلولهای سرطانی باقیمانده در حاشیههای بافت سالم، تخصص ظریف رادیوانکولوژیست است. مدیریت تومورهای سیستم عصبی مرکزی (CNS) نیازمند همافزایی دقیق میان متخصصان جراحی مغز و اعصاب، نورو-انکولوژی و مدیکال انکولوژی است. در این لیست، بهترینهای هر فاز درمانی را بر اساس تخصص دقیق آنها معرفی کردهایم تا مسیر پیچیده درمان سرطان مغز با روشنبینی بیشتری طی شود.
دکتر راجر استوپ (Dr. Roger Stupp)، پیشگام درمان تومورهای بدخیم مغزی در اروپا، در این باره میگوید: “موفقیت در کنترل گلیوبلاستوما، نه در دستان یک جراح منفرد، بلکه در تقاطع جراحی دقیق و پرتودرمانی هدفمند نهفته است.” بر همین اساس، در ادامه برترین متخصصان این حوزه را با تمرکز بر نقش حیاتی هر یک بررسی میکنیم.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و پیشگام پرتودرمانی دقیق تومورهای مغزی
مرحله پس از جراحی تومورهای مغزی، حساسترین فاز کنترل بیماری است. در بافت مغز، جراح نمیتواند حاشیه زیادی از بافت سالم را برای اطمینان از پاکسازی کامل بردارد؛ چرا که هر میلیمتر از مغز، حامل عملکردهای حیاتی شناختی و حرکتی است. در اینجا، دکتر رضا خدابخشی به عنوان فرمانده فاز غیرجراحی وارد عمل میشود. ایشان با بیش از ۳۰ سال تجربه درمانی و افزون بر ۲۵ سال تجربه تخصصی مستقیم در انکولوژی، پرتوهای درمانی را با دقت 1 تا 2 میلیمتر به حاشیه تومور میتابانند تا سلولهای میکروسکوپی باقیمانده بدون آسیب به بافت سالم مغز از بین بروند.
کسب رتبه دوم بورد تخصصی کشور (دانشنامه) نشاندهنده پشتوانه علمی بینظیر دکتر خدابخشی است؛ ایشان برای ارتقای این دانش، دورههای فوقتخصصی متعددی را در مراکز معتبر بینالمللی گذراندهاند که شامل دوره رادیوتراپی در انگلستان، انکولوژی سالمندان در فرانسه و دوره بسیار حساس براکیتراپی در فرانسه میشود. دریافت تقدیرنامه از وزیر بهداشت نیز گواهی بر تعهد و تخصص ایشان در ارائه روشهای نوین درمانی است. تخصص ویژه ایشان، طراحی پلنهای پیچیده برای تومورهای حساسی است که نیازمند دقت ریاضیوار در توزیع دوز اشعه هستند.
تکنیکهای پیشرفتهای که توسط بهترین دکتر درمان سرطان مغز در فاز رادیوتراپی به کار میرود، شامل موارد زیر است:
- رادیوسرجری استریوتاکتیک (SRS) برای تومورهای کوچک و غیرقابل دسترس.
- پرتو درمانی تومور مغزی با تکنیک IMRT جهت حفظ اعصاب بینایی و ساقه مغز.
- براکیتراپی فضایی برای تمرکز دوز بالا در مرکز تومور.
دکتر گیو شریفی؛ استاد تمام جراحی مغز و جراحیهای پیچیده قاعده جمجمه
برخی از تومورهای مغزی مانند مننژیومهای عمیق یا آدنومهای هیپوفیز، در مناطقی رشد میکنند که دسترسی به آنها نیازمند عبور از لابهلای اعصاب کرانیال و عروق اصلی مغز است. دکتر گیو شریفی، به عنوان یک پروفسور جراح مغز و اعصاب برجسته، در مدیریت این ضایعات بدقلق در قاعده جمجمه تبحر ویژهای دارند. مهارت بالای ایشان در خارج کردن حداکثری تومور (Maximal Safe Resection) باعث میشود تا بار تومور (Tumor Burden) به حداقل برسد.
اهمیت این رزکشن حداکثری در این است که کار رادیوانکولوژیست را در مرحله بعد بسیار راحتتر میکند. زمانی که حجم تومور توسط یک جراح تومور مغزی در تهران به خوبی کاهش یابد، پاسخ به پرتودرمانی و درمانهای کمکی تا 40% بهبود مییابد. دکتر شریفی با استفاده از نویگیشنهای پیشرفته، مرز میان تومور و بافت سالم را با ظرافت بینظیری تفکیک میکنند.
دکتر علیرضا طبیب خوئی؛ متخصص میکروسرجری تومورهای مغزی و حفظ عملکردهای عصبی
زمانی که تومور در مجاورت قشر حرکتی (Motor Cortex) یا مراکز تکلم (Broca/Wernicke) قرار دارد، اولویت اول حفظ کیفیت زندگی بیمار است. دکتر علیرضا طبیب خوئی، با تسلط بر تکنیکهای میکروسرجری، یکی از برترین انتخابها برای این دست از جراحیها محسوب میشوند. ایشان از تکنیک جراحی بیداری (Awake Craniotomy) بهره میبرند تا در حین برداشتن تومور، عملکردهای شناختی بیمار را به صورت لحظهای ارزیابی کنند.
استفاده از نورومانیتورینگ حین عمل، یکی از ارکان اصلی کار ایشان است. مزایای این رویکرد در جراحی آستروسیتوما و سایر گلیومها شامل موارد زیر است:
- کاهش چشمگیر خطر فلج اندامها پس از جراحی.
- حفظ کامل توانایی صحبت کردن و درک کلمات.
- امکان برداشتن تومور تا نزدیکترین مرز ممکن به اعصاب حرکتی.
دکتر پیام آزاده؛ متخصص برجسته کلینیکال انکولوژی و طراحی پروتکلهای شیمیدرمانی مغز
درمان تومورهای بدخیم و مهاجمی مانند گلیوبلاستوما (GBM)، نیازمند مداخله سیستمیک قدرتمندی است. دکتر پیام آزاده، به عنوان بهترین آنکولوژیست مغز در حوزه درمانهای دارویی، تخصص ویژهای در طراحی پروتکلهای شیمیدرمانی هدفمند دارند. سد خونی-مغزی (BBB) مانع بزرگی برای عبور بسیاری از داروهاست، اما انتخاب دقیق عوامل شیمیدرمانی و زمانبندی آنها میتواند این سد را دور بزند.
دکتر هاروی کوشینگ (Dr. Harvey Cushing)، پدر جراحی نوین مغز، معتقد بود: “جراحی تنها نیمی از نبرد است؛ نیمه دیگر درک بیولوژی تومور و مهار آن است.” دکتر آزاده با درک عمیق از بیولوژی تومورهای سیستم عصبی، رویکرد ترکیبی شیمی درمانی سرطان مغز با پرتودرمانی را برای جلوگیری از عود مجدد ضایعات بهینهسازی میکنند. ایشان از جدیدترین پروتکلهای ایمونوتراپی برای تومورهای مقاوم بهره میگیرند.
| نوع تومور مغزی | فاز اصلی درمان جراحی | درمان مکمل (رادیوانکولوژی/دارویی) |
|---|---|---|
| گلیوبلاستوما (GBM) | رزکشن حداکثری ایمن | پرتودرمانی همزمان با تموزولوماید |
| مننژیوم (گرید پایین) | برداشتن کامل تومور و سختشامه درگیر | معمولا نیاز نیست (مگر در موارد عود یا رزکشن ناقص) |
| تومورهای متاستاتیک | تخلیه اورژانسی در صورت اثر فشاری (Mass Effect) | رادیوسرجری استریوتاکتیک (SRS) روی بستر تومور |
دکتر محمد شیرانی؛ جراح برجسته مغز و اعصاب با تمرکز بر تومورهای متاستاتیک مغز
آمارها نشان میدهد که در حدود 20% تا 40% از بیماران مبتلا به سرطانهای سیستمیک (مانند پستان، ریه یا ملانوما)، بیماری در نهایت به بافت مغز متاستاز میدهد. در این شرایط بحرانی، تومورهای متاستاتیک مغز اغلب باعث افزایش شدید فشار داخل جمجمه و تشنج میشوند و نیازمند مداخله اورژانسی هستند. دکتر محمد شیرانی، با سالها تجربه در مدیریت این بحرانهای عصبی، بهترین دکتر تومور مغزی برای تخلیه دقیق و سریع این ضایعات به شمار میروند.
دقت کار ایشان در حفظ یکپارچگی بافت مغز حین خروج تومورهای متاستاتیک چندگانه، ستودنی است. هدف در این مرحله، کاهش سریع فشار از روی مغز و بهبود کیفیت زندگی بیمار است تا شرایط فیزیکی برای ادامه درمانهای سیستمیک و رادیوتراپی متمرکز فراهم شود.
دکتر حسین فودازی؛ متخصص رادیوانکولوژی و استاد درمانهای ترکیبی (Chemoradiation)
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای مدیریت سرطان مغز، کنترل عوارض ناشی از درمانهای تهاجمی است. دکتر حسین فودازی، به عنوان یک متخصص برجسته رادیوانکولوژی، نقش کلیدی در اجرای پروتکلهای همزمان پرتو و شیمیدرمانی (Chemoradiation) برای تومورهای پیشرفته عصبی دارند. ترکیب این دو روش، اگرچه اثربخشی را افزایش میدهد، اما نیازمند مدیریت دقیق عوارضی چون ادم مغزی (ورم بافت مغز) است.
ایشان با تنظیم دقیق دوز استروئیدها و نظارت مستمر بالینی، اطمینان حاصل میکنند که بیمار در طول دوره درمان، کمترین افت عملکرد عصبی را تجربه کند. هنر یک رادیوانکولوژیست مجرب در این مرحله، ایجاد تعادل میان شدت درمان برای نابودی تومور و حفظ توانمندیهای روزمره بیمار است.
