انتخاب یک پزشک واحد به عنوان بهترین دکتر درمان سرطان تخمدان، در دنیای پزشکی مدرن یک خطای استراتژیک است. مدیریت این بیماری پیچیده، یک فرایند کاملا تیمی و چندتخصصی (Multidisciplinary) است؛ به این معنا که بیمار در طول مسیر خود به همفکری و مداخله جراح سرطان تخمدان، متخصص مدیکال انکولوژیست و یک متخصص رادیوتراپی نیاز دارد. تشکیل تومور بورد سرطان زنان در مراکز درمانی معتبر، دقیقا با همین هدف انجام میشود تا پرونده بیمار از زوایای مختلف بررسی گردد. بنابراین، به جای جستجوی یک نام واحد، باید به دنبال تیمی از متخصصان بود که هر کدام در حلقه خاصی از زنجیره درمان، بالاترین تبحر را دارند.
در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که با یک کیست بدخیم تخمدان روبرو هستیم، ارزیابی اولیه با آزمایشهایی نظیر بررسی تومور مارکر CA-125 و وضعیت جهش ژنتیکی BRCA1/BRCA2 آغاز میشود. بر اساس این فاکتورها، مسیر درمان مشخص میگردد. در این مقاله، برجستهترین اساتید انکولوژی زنان در ایران را نه به صورت تصادفی، بلکه دقیقا بر اساس «تخصص محوری و نقش آنها در چرخه درمان» معرفی کردهایم تا راهنمای روشنی برای انتخاب تیم پزشکی شما باشد.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و براکیتراپی پیشرفته در تومورهای زنان
مدیریت تومورهای پیشرفته لگنی و جلوگیری از عود موضعی بیماری، نیازمند تسلط بینظیر بر پروتکلهای پرتودرمانی است. دکتر رضا خدابخشی با بیش از ۳۰ سال تجربه بالینی و کسب رتبه دوم بورد تخصصی کشور، یکی از وزنههای علمی سنگین در این حوزه محسوب میشوند. ایشان با گذراندن فلوشیپ انکولوژی از فرانسه و دورههای تکمیلی در انگلستان، تکنیکهای پیشرفته رادیوتراپی لگن را با دقتی در سطح استانداردهای جهانی ارائه میدهند. در مواردی که درگیری بافتهای مجاور تخمدان تایید شده باشد، نقش رادیوتراپیست برای پاکسازی میکروسکوپی منطقه لگن غیرقابل انکار است.
یکی از نقاط قوت برجسته در کارنامه ایشان، تسلط ویژه بر تکنیک براکیتراپی (Brachytherapy) است. دوره تخصصی که ایشان در فرانسه گذراندهاند، امکان اجرای دقیقترین پروتکلهای پرتودرمانی داخلی را فراهم کرده است. در این روش، منبع رادیواکتیو مستقیما در مجاورت بستر تومور قرار میگیرد که باعث به حداقل رسیدن عوارض برای بافتهای سالم اطراف مانند روده و مثانه میشود. دریافت تقدیرنامه از وزیر بهداشت و ربع قرن تجربه مستقیم در درمان بیماران بدحال، نشان از تعهد و تبحر ایشان در ارائه مسیرهای درمانی اثربخش دارد.
برای درک بهتر تفاوت رویکردهای پرتودرمانی، جدول زیر مقایسهای کاربردی از دو تکنیک اصلی را نشان میدهد:
| ویژگی درمانی | رادیوتراپی خارجی (EBRT) | براکیتراپی (پرتودرمانی داخلی) |
|---|---|---|
| نحوه تابش اشعه | از بیرون بدن به سمت لگن | قرارگیری منبع مستقیم در داخل/نزدیک تومور |
| میزان آسیب به بافت سالم | متوسط (نیاز به حاشیههای ایمنی وسیع) | بسیار کم (تابش متمرکز و محدود) |
| دوز اشعه تجویزی | تقسیم شده در جلسات متعدد روزانه | امکان تجویز دوز بسیار بالا در جلسات کمتر |
دکتر اعظمالسادات موسوی؛ پیشگام در جراحیهای پیشرفته و رادیکال سرطان تخمدان
زمانی که بیماری در استیجهای پیشرفته تشخیص داده میشود، مهارت دست جراح، تعیینکنندهترین عامل در بقای بیمار است. دکتر اعظمالسادات موسوی، به عنوان رئیس انجمن سرطانهای زنان و یک فوق تخصص انکولوژی زنان برجسته، تبحر خاصی در انجام جراحیهای وسیع لگنی (Cytoreductive Surgery) دارند. هدف اصلی در این نوع عملها که گاهی شامل برداشتن تخمدان (Oophorectomy)، رحم و بافتهای درگیر مجاور است، رساندن حجم تومور باقیمانده به کمتر از یک سانتیمتر (Optimal Debulking) میباشد.
دقت در خارج کردن کامل تومور در لگن و شکم، پایهگذار موفقیت مراحل بعدی درمان است. در یک درمان سرطان تخمدان اصولی، جراحی رادیکال توسط پزشکی مانند دکتر موسوی، مسیر را برای اثربخشی بهتر داروهای سیستمیک هموار میکند. ایشان با تسلط بر آناتومی پیچیده لگن، حتی در مواردی که تومور به رودهها یا صفاق چسبندگی پیدا کرده است، بالاترین شانس را برای پاکسازی ماکروسکوپی بیماری فراهم میآورند.
دکتر دیوید گرشنسون (Dr. David Gershenson)، محقق ارشد انکولوژی زنان در مرکز سرطان اندرسون، در این باره میگوید: “کیفیت اولین جراحی سایتوریداکتیو، مهمترین فاکتور مستقل پیشبینیکننده بقا در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته تخمدان است.”
دکتر نادره بهتاش؛ متخصص برجسته در انکولوژی زنان و «حفظ باروری» (Fertility-Sparing Surgery)
مواجهه با تشخیص تومورهای تخمدانی در سنین جوانی، علاوه بر دغدغههای انکولوژیک، نگرانیهای عمیقی درباره آینده باروری بیمار ایجاد میکند. دکتر نادره بهتاش، به عنوان یکی از بهترین متخصص سرطان زنان در تهران، رویکردی کاملا متمایز و محافظهکارانه برای این دسته از بیماران اتخاذ میکنند. تخصص ویژه ایشان در جراحیهای حفظ باروری (Fertility-Sparing Surgery) است؛ تکنیکی که در آن، با رعایت دقیق اصول انکولوژی، تنها تخمدان درگیر برداشته شده و رحم و تخمدان سالم برای بارداریهای آینده حفظ میشوند.
انتخاب کاندیدای مناسب برای این نوع جراحی نیازمند ارزیابیهای بسیار دقیق پاتولوژیک است. دکتر بهتاش با بررسی موشکافانه گرید تومور و استیج بیماری، تعادلی حیاتی بین درمان قطعی سرطان تخمدان و حفظ کیفیت زندگی بیمار برقرار میکنند. برای انجام جراحی حفظ باروری، معمولا شرایط زیر باید احراز شود:
- بیماری در مراحل بسیار ابتدایی (عموما استیج IA یا IC در برخی بافتشناسیهای خاص) باشد.
- تومور دارای گرید پایین (رشد کند سلولی) تشخیص داده شود.
- بیمار به طور کامل از خطرات احتمالی و نیاز به پیگیریهای مداوم (Follow-up) آگاه باشد.
- تمایل قطعی برای فرزندآوری در آینده نزدیک وجود داشته باشد.
دکتر ستاره اخوان؛ متخصص در شیمیدرمانی داخل شکمی (HIPEC) و جراحیهای کمتهاجمی
در مواجهه با سرطانهایی که به فضای داخل شکم و صفاق گسترش یافتهاند، روشهای سنتی گاهی به تنهایی پاسخگو نیستند. دکتر ستاره اخوان، با تمرکز بر تکنیکهای نوین، رویکرد متفاوتی را ارائه میدهند. تخصص بارز ایشان در اجرای شیمیدرمانی داخل شکمی با حرارت بالا یا همان HIPEC است. در این روش، بلافاصله پس از برداشتن تومورها در اتاق عمل، محلول شیمیدرمانی گرم شده مستقیما در حفره شکم شستشو داده میشود تا سلولهای سرطانی میکروسکوپی باقیمانده را به طور مستقیم نابود کند.
علاوه بر این، دکتر اخوان در زمینه جراحیهای کمتهاجمی و لاپاراسکوپی برای استیجینگ اولیه بیماری تبحر دارند. ترکیب لاپاراسکوپی با شیمی درمانی سرطان تخمدان به شیوه HIPEC، نه تنها دقت تشخیص را بالا میبرد، بلکه در بیماران منتخب، شانس کنترل بیماری در سطح شکم را به شکل معناداری افزایش میدهد. این تکنیک نیازمند مهارت بالای جراحی و مدیریت همزمان عوارض سیستمیک است.
دکتر میترا مدرس گیلانی؛ قهرمان مدیریت تومورهای پیچیده و عودکننده
عود بیماری پس از طی کردن خطوط اولیه درمان، یکی از چالشبرانگیزترین مراحل برای تیم پزشکی و بیمار است؛ دکتر میترا مدرس گیلانی، استاد تمام و از باتجربهترین چهرههای انکولوژی زنان، مرجع اصلی ارجاع بیماران با تومورهای پیچیده و مقاوم به درمان محسوب میشوند. مدیریت سرطان عودکننده تخمدان نیازمند یک دیدگاه استراتژیک و انتخابهای دقیق در زمینه جراحیهای ترمیمی (Salvage Therapy) و تغییر پروتکلهای دارویی است.
ایشان با تحلیل دقیق فاصله زمانی از آخرین درمان (Platinum-free interval)، تصمیم میگیرند که آیا بیمار کاندید مناسبی برای جراحی مجدد است یا باید مستقیما وارد فاز درمانهای هدفمند (Targeted Therapy) شود. مدیریت عود بیماری معمولا بر اساس ارکان زیر برنامهریزی میشود:
- ارزیابی دقیق وسعت عود با تصویربرداریهای پیشرفته (PET-CT).
- بررسی امکان جراحی سایتوریداکتیو ثانویه در صورت محدود بودن گرههای تومور.
- تغییر رژیمهای دارویی بر اساس پروفایل مقاومت دارویی تومور.
پروفسور جاناتان لدرمن (Prof. Jonathan Ledermann)، استاد انکولوژی بالینی در کالج دانشگاهی لندن، تاکید میکند: “درمان سرطان عودکننده تخمدان دیگر یک فرمول واحد ندارد؛ ما امروزه با استفاده از مهارکنندههای PARP و جراحیهای دقیق ثانویه، بیماری را به عنوان یک شرایط مزمن مدیریت میکنیم.”
