انتخاب یک پزشک واحد به عنوان بهترین دکتر درمان سرطان تخمدان، در دنیای پزشکی مدرن یک خطای استراتژیک است. مدیریت این بیماری پیچیده، یک فرایند کاملا تیمی و چندتخصصی (Multidisciplinary) است؛ به این معنا که بیمار در طول مسیر خود به همفکری و مداخله جراح سرطان تخمدان، متخصص مدیکال انکولوژیست و یک متخصص رادیوتراپی نیاز دارد. تشکیل تومور بورد سرطان زنان در مراکز درمانی معتبر، دقیقا با همین هدف انجام میشود تا پرونده بیمار از زوایای مختلف بررسی گردد. بنابراین، به جای جستجوی یک نام واحد، باید به دنبال تیمی از متخصصان بود که هر کدام در حلقه خاصی از زنجیره درمان، بالاترین تبحر را دارند.
در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که با یک کیست بدخیم تخمدان روبرو هستیم، ارزیابی اولیه با آزمایشهایی نظیر بررسی تومور مارکر CA-125 و وضعیت جهش ژنتیکی BRCA1/BRCA2 آغاز میشود. بر اساس این فاکتورها، مسیر درمان مشخص میگردد. در این مقاله، برجستهترین اساتید انکولوژی زنان در ایران را نه به صورت تصادفی، بلکه دقیقا بر اساس «تخصص محوری و نقش آنها در چرخه درمان» معرفی کردهایم تا راهنمای روشنی برای انتخاب تیم پزشکی شما باشد.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و براکیتراپی پیشرفته در تومورهای زنان
مدیریت تومورهای پیشرفته لگنی و جلوگیری از عود موضعی بیماری، نیازمند تسلط بینظیر بر پروتکلهای پرتودرمانی است. دکتر رضا خدابخشی با بیش از ۳۰ سال تجربه بالینی و کسب رتبه دوم بورد تخصصی کشور، یکی از وزنههای علمی سنگین در این حوزه محسوب میشوند. ایشان با گذراندن فلوشیپ انکولوژی از فرانسه و دورههای تکمیلی در انگلستان، تکنیکهای پیشرفته رادیوتراپی لگن را با دقتی در سطح استانداردهای جهانی ارائه میدهند. در مواردی که درگیری بافتهای مجاور تخمدان تایید شده باشد، نقش رادیوتراپیست برای پاکسازی میکروسکوپی منطقه لگن غیرقابل انکار است.
یکی از نقاط قوت برجسته در کارنامه ایشان، تسلط ویژه بر تکنیک براکیتراپی (Brachytherapy) است. دوره تخصصی که ایشان در فرانسه گذراندهاند، امکان اجرای دقیقترین پروتکلهای پرتودرمانی داخلی را فراهم کرده است. در این روش، منبع رادیواکتیو مستقیما در مجاورت بستر تومور قرار میگیرد که باعث به حداقل رسیدن عوارض برای بافتهای سالم اطراف مانند روده و مثانه میشود. دریافت تقدیرنامه از وزیر بهداشت و ربع قرن تجربه مستقیم در درمان بیماران بدحال، نشان از تعهد و تبحر ایشان در ارائه مسیرهای درمانی اثربخش دارد.
برای درک بهتر تفاوت رویکردهای پرتودرمانی، جدول زیر مقایسهای کاربردی از دو تکنیک اصلی را نشان میدهد:
| ویژگی درمانی | رادیوتراپی خارجی (EBRT) | براکیتراپی (پرتودرمانی داخلی) |
|---|---|---|
| نحوه تابش اشعه | از بیرون بدن به سمت لگن | قرارگیری منبع مستقیم در داخل/نزدیک تومور |
| میزان آسیب به بافت سالم | متوسط (نیاز به حاشیههای ایمنی وسیع) | بسیار کم (تابش متمرکز و محدود) |
| دوز اشعه تجویزی | تقسیم شده در جلسات متعدد روزانه | امکان تجویز دوز بسیار بالا در جلسات کمتر |
☎️ تماس: 09366397547
📫 آدرس: تهران بلوار ایت الله کاشانی خیابان اباذر پ ۷۴ ط ۵ واحد ۵۰۳
⭕ساعات کاری مطب: شنبه و سه شنبه، از ساعت ۱۸ الی ۲۰
دکتر اعظمالسادات موسوی؛ پیشگام در جراحیهای پیشرفته و رادیکال سرطان تخمدان
زمانی که بیماری در استیجهای پیشرفته تشخیص داده میشود، مهارت دست جراح، تعیینکنندهترین عامل در بقای بیمار است. دکتر اعظمالسادات موسوی، به عنوان رئیس انجمن سرطانهای زنان و یک فوق تخصص انکولوژی زنان برجسته، تبحر خاصی در انجام جراحیهای وسیع لگنی (Cytoreductive Surgery) دارند. هدف اصلی در این نوع عملها که گاهی شامل برداشتن تخمدان (Oophorectomy)، رحم و بافتهای درگیر مجاور است، رساندن حجم تومور باقیمانده به کمتر از یک سانتیمتر (Optimal Debulking) میباشد.
دقت در خارج کردن کامل تومور در لگن و شکم، پایهگذار موفقیت مراحل بعدی درمان است. در یک درمان سرطان تخمدان اصولی، جراحی رادیکال توسط پزشکی مانند دکتر موسوی، مسیر را برای اثربخشی بهتر داروهای سیستمیک هموار میکند. ایشان با تسلط بر آناتومی پیچیده لگن، حتی در مواردی که تومور به رودهها یا صفاق چسبندگی پیدا کرده است، بالاترین شانس را برای پاکسازی ماکروسکوپی بیماری فراهم میآورند.
دکتر دیوید گرشنسون (Dr. David Gershenson)، محقق ارشد انکولوژی زنان در مرکز سرطان اندرسون، در این باره میگوید: “کیفیت اولین جراحی سایتوریداکتیو، مهمترین فاکتور مستقل پیشبینیکننده بقا در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته تخمدان است.”
دکتر نادره بهتاش؛ متخصص برجسته در انکولوژی زنان و «حفظ باروری» (Fertility-Sparing Surgery)
مواجهه با تشخیص تومورهای تخمدانی در سنین جوانی، علاوه بر دغدغههای انکولوژیک، نگرانیهای عمیقی درباره آینده باروری بیمار ایجاد میکند. دکتر نادره بهتاش، به عنوان یکی از بهترین متخصص سرطان زنان در تهران، رویکردی کاملا متمایز و محافظهکارانه برای این دسته از بیماران اتخاذ میکنند. تخصص ویژه ایشان در جراحیهای حفظ باروری (Fertility-Sparing Surgery) است؛ تکنیکی که در آن، با رعایت دقیق اصول انکولوژی، تنها تخمدان درگیر برداشته شده و رحم و تخمدان سالم برای بارداریهای آینده حفظ میشوند.
انتخاب کاندیدای مناسب برای این نوع جراحی نیازمند ارزیابیهای بسیار دقیق پاتولوژیک است. دکتر بهتاش با بررسی موشکافانه گرید تومور و استیج بیماری، تعادلی حیاتی بین درمان قطعی سرطان تخمدان و حفظ کیفیت زندگی بیمار برقرار میکنند. برای انجام جراحی حفظ باروری، معمولا شرایط زیر باید احراز شود:
- بیماری در مراحل بسیار ابتدایی (عموما استیج IA یا IC در برخی بافتشناسیهای خاص) باشد.
- تومور دارای گرید پایین (رشد کند سلولی) تشخیص داده شود.
- بیمار به طور کامل از خطرات احتمالی و نیاز به پیگیریهای مداوم (Follow-up) آگاه باشد.
- تمایل قطعی برای فرزندآوری در آینده نزدیک وجود داشته باشد.
دکتر ستاره اخوان؛ متخصص در شیمیدرمانی داخل شکمی (HIPEC) و جراحیهای کمتهاجمی
در مواجهه با سرطانهایی که به فضای داخل شکم و صفاق گسترش یافتهاند، روشهای سنتی گاهی به تنهایی پاسخگو نیستند. دکتر ستاره اخوان، با تمرکز بر تکنیکهای نوین، رویکرد متفاوتی را ارائه میدهند. تخصص بارز ایشان در اجرای شیمیدرمانی داخل شکمی با حرارت بالا یا همان HIPEC است. در این روش، بلافاصله پس از برداشتن تومورها در اتاق عمل، محلول شیمیدرمانی گرم شده مستقیما در حفره شکم شستشو داده میشود تا سلولهای سرطانی میکروسکوپی باقیمانده را به طور مستقیم نابود کند.
علاوه بر این، دکتر اخوان در زمینه جراحیهای کمتهاجمی و لاپاراسکوپی برای استیجینگ اولیه بیماری تبحر دارند. ترکیب لاپاراسکوپی با شیمی درمانی سرطان تخمدان به شیوه HIPEC، نه تنها دقت تشخیص را بالا میبرد، بلکه در بیماران منتخب، شانس کنترل بیماری در سطح شکم را به شکل معناداری افزایش میدهد. این تکنیک نیازمند مهارت بالای جراحی و مدیریت همزمان عوارض سیستمیک است.
دکتر میترا مدرس گیلانی؛ قهرمان مدیریت تومورهای پیچیده و عودکننده
عود بیماری پس از طی کردن خطوط اولیه درمان، یکی از چالشبرانگیزترین مراحل برای تیم پزشکی و بیمار است؛ دکتر میترا مدرس گیلانی، استاد تمام و از باتجربهترین چهرههای انکولوژی زنان، مرجع اصلی ارجاع بیماران با تومورهای پیچیده و مقاوم به درمان محسوب میشوند. مدیریت سرطان عودکننده تخمدان نیازمند یک دیدگاه استراتژیک و انتخابهای دقیق در زمینه جراحیهای ترمیمی (Salvage Therapy) و تغییر پروتکلهای دارویی است.
ایشان با تحلیل دقیق فاصله زمانی از آخرین درمان (Platinum-free interval)، تصمیم میگیرند که آیا بیمار کاندید مناسبی برای جراحی مجدد است یا باید مستقیما وارد فاز درمانهای هدفمند (Targeted Therapy) شود. مدیریت عود بیماری معمولا بر اساس ارکان زیر برنامهریزی میشود:
- ارزیابی دقیق وسعت عود با تصویربرداریهای پیشرفته (PET-CT).
- بررسی امکان جراحی سایتوریداکتیو ثانویه در صورت محدود بودن گرههای تومور.
- تغییر رژیمهای دارویی بر اساس پروفایل مقاومت دارویی تومور.
پروفسور جاناتان لدرمن (Prof. Jonathan Ledermann)، استاد انکولوژی بالینی در کالج دانشگاهی لندن، تاکید میکند: “درمان سرطان عودکننده تخمدان دیگر یک فرمول واحد ندارد؛ ما امروزه با استفاده از مهارکنندههای PARP و جراحیهای دقیق ثانویه، بیماری را به عنوان یک شرایط مزمن مدیریت میکنیم.”





برای سرطان تخمدان اول باید پیش جراح رفت یا انکولوژیست؟ من هنوز بین این دوتا موندم.
انتخاب متخصص به مرحله و شرایط بیماری بستگی دارد. معمولاً ارزیابی جراح سرطان زنان، انکولوژیست و رادیوانکولوژیست در کنار هم، مسیر درمان را دقیقتر مشخص میکند.
مادرم CA-125 شش ماه پیش 48 بوده، الان شده 112. این افزایش به تنهایی یعنی سرطان برگشته؟
افزایش CA-125 بهتنهایی تشخیص عود سرطان نیست و باید در کنار معاینه، تصویربرداری و سابقه درمان بیمار بررسی شود.
من 32 سالمه و تازه گفتن توده تخمدان دارم. خیلی نگران باروری هستم. آیا در همه موارد مجبور به برداشتن هر دو تخمدان میشن؟
خیر. در برخی بیماران جوان و در شرایط خاص، جراحی حفظ باروری امکانپذیر است؛ اما تصمیمگیری به نوع تومور، گرید و مرحله بیماری بستگی دارد.
درباره BRCA1 و BRCA2 یه سوال داشتم، اگه تست ژنتیکی مثبت باشه یعنی حتماً سرطان تخمدان داریم؟
خیر. مثبت بودن جهش BRCA به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست؛ این جهش میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد و نیازمند ارزیابی تخصصی و مشاوره ژنتیک است.
برای کسی که قبلاً سرطان تخمدان داشته و الان دوباره توده دیده شده، PET-CT بهتره یا CT معمولی؟
انتخاب نوع تصویربرداری به محل و شرایط عود، علائم بیمار و نظر تیم درمان بستگی دارد. PET-CT در برخی موارد برای بررسی وسعت بیماری عودکننده کمککننده است.
همسرم بعد از شیمیدرمانی خیلی بیحال شده و اشتهاش تقریباً از بین رفته. این حالت تا چند وقت طبیعیه؟
ضعف و کاهش اشتها میتواند از عوارض درمان باشد، اما شدت و تداوم آن مهم است. اگر شدید یا طولانی شده، باید توسط انکولوژیست بررسی شود تا کمخونی، عفونت یا مشکلات تغذیهای هم ارزیابی شوند.
توی مقاله درباره HIPEC توضیح دادین. آیا این روش برای هر بیماری که سرطان به صفاق زده قابل انجامه یا فقط بعضی بیماران؟
HIPEC برای همه بیماران مناسب نیست. میزان گسترش بیماری، امکان برداشت تومورها، وضعیت عمومی بیمار و نظر تیم تخصصی در انتخاب این روش مؤثر است.
پدر من نیست، مادرم سرطان تخمدان داره. بعد از عمل گفتن مقداری از تومور باقی مونده. آیا این یعنی عمل موفق نبوده؟
باقی ماندن تومور میتواند روی برنامه درمانی و پیشآگهی اثر بگذارد، اما ارزیابی موفقیت جراحی فقط با این جمله امکانپذیر نیست و باید گزارش جراحی و پاتولوژی بررسی شود.
کسی میدونه براکیتراپی برای سرطان تخمدان دقیقاً در چه شرایطی استفاده میشه؟ چون بیشتر درباره پرتودرمانی خارجی شنیده بودم.
براکیتراپی کاربردهای مشخص و محدودتری دارد و انتخاب آن به محل بیماری، نوع تومور و شرایط بیمار وابسته است. برای تصمیمگیری باید پرونده و ناحیه درگیر توسط رادیوانکولوژیست بررسی شود.
جواب پاتولوژی مادرم نوشته High Grade Serous Carcinoma. این عبارت دقیقاً یعنی چی؟
High Grade Serous Carcinoma یکی از انواع مهم سرطان اپیتلیال تخمدان است که درجه بالایی از بدخیمی دارد. تفسیر کامل آن باید همراه با مرحله بیماری و سایر یافتههای پاتولوژی انجام شود.
بعد از شیمیدرمانی اول، شکم همسرم دوباره ورم کرده. ممکنه فقط به خاطر داروها باشه یا باید احتمال تجمع مایع رو هم بررسی کنیم؟
تورم شکم بعد از درمان علل مختلفی دارد و در بیماران مبتلا به سرطان تخمدان باید احتمال تجمع مایع داخل شکم نیز بررسی شود. بهتر است معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام شود.
یه چیزی که برام جالب بود اینه که گفتین درمان سرطان تخمدان تیمیه. واقعاً همه متخصصها همزمان پرونده رو بررسی میکنن؟
در مراکز مجهز، بررسی چندتخصصی یا تومور بورد برای تصمیمگیری درباره موارد پیچیده انجام میشود و نظر جراح، انکولوژیست و رادیوانکولوژیست میتواند در برنامه درمانی لحاظ شود.
من 39 سالمه و کیست تخمدان دارم. هنوز معلوم نیست خوشخیمه یا بدخیم. آیا CA-125 بالا حتماً نشونه بدخیمی هست؟
خیر. CA-125 میتواند در شرایط غیرسرطانی نیز افزایش پیدا کند و بهتنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیست. نتیجه آن باید همراه با تصویربرداری و سایر بررسیها تفسیر شود.
کسی که یک بار سرطان تخمدانش عود کرده، باز هم امکان جراحی داره؟ یا عود یعنی دیگه فقط باید دارو مصرف کنه؟
در برخی بیماران مبتلا به عود، جراحی مجدد میتواند مطرح باشد؛ اما این موضوع به محل و تعداد کانونهای عود، فاصله از درمان قبلی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
نتیجه آزمایش ژنتیکم نوشته BRCA2 pathogenic variant. برای خواهر و دخترم هم لازمه آزمایش انجام بدن؟
در صورت تأیید یک جهش بیماریزای BRCA، مشاوره ژنتیک خانوادگی میتواند برای بررسی خطر در بستگان درجه یک توصیه شود. بهتر است این موضوع با متخصص ژنتیک یا تیم درمان مطرح شود.
بعد از عمل گفتن Stage III هست. این مرحله دقیقاً یعنی سرطان چقدر پیشرفته شده؟
مرحله III معمولاً نشاندهنده گسترش بیماری در خارج از تخمدان و در محدوده شکم یا غدد لنفاوی است، اما زیرمرحله و نوع بافتشناسی برای تعیین وضعیت دقیق اهمیت زیادی دارد.
خواهرم بعد از چند دوره شیمیدرمانی گفته شده بیماری مقاوم شده. آیا در این شرایط حتماً باید داروها عوض بشن؟
در صورت پیشرفت یا مقاومت بیماری، تیم درمان معمولاً پاسخ به درمان و وضعیت بیمار را ارزیابی کرده و ممکن است تغییر رژیم دارویی یا استفاده از درمانهای دیگر را بررسی کند.
برای سرطان تخمدان عودکننده، فاصله بین آخرین شیمیدرمانی و عود بیماری چرا اینقدر مهمه؟
فاصله زمانی بدون دریافت داروی پلاتین میتواند در ارزیابی حساسیت بیماری به درمانهای مبتنی بر پلاتین و انتخاب مسیر بعدی درمان مؤثر باشد.
توی جواب آزمایش من CA-125 شده 76 ولی سونوگرافی چیز خاصی نشون نداده. باید نگران باشم؟
یک عدد CA-125 بهتنهایی برای تشخیص سرطان یا عود کافی نیست. روند تغییرات آزمایش، علائم، سابقه پزشکی و یافتههای تصویربرداری باید در کنار هم بررسی شوند.
مادرم 67 سالشه و بعد از عمل هنوز خیلی ضعیفه. برای اینکه بفهمیم بدنش آماده ادامه شیمیدرمانی هست یا نه چه آزمایشهایی لازمه؟
پیش از هر دوره درمان سیستمیک معمولاً وضعیت عمومی، شمارش سلولهای خونی و عملکرد اندامهایی مانند کلیه و کبد بررسی میشود؛ آزمایشهای دقیق بر اساس داروی موردنظر تعیین میشوند.
آیا اگر سرطان فقط در یک تخمدان باشه، همیشه میشه رحم و تخمدان دیگه رو حفظ کرد؟
حفظ رحم و تخمدان مقابل در برخی بیماران امکانپذیر است، اما فقط در شرایط مشخص و پس از بررسی دقیق نوع، گرید و مرحله تومور انجام میشود.
مادرم بعد از جراحی گفتن باید شیمیدرمانی هم انجام بده. اگر تومور رو کامل برداشتن، دلیل شیمیدرمانی چیه؟
حتی پس از برداشت کامل قابل مشاهده تومور، ممکن است سلولهای میکروسکوپی باقی مانده باشند. به همین دلیل در بسیاری از بیماران، درمان دارویی تکمیلی بر اساس مرحله و نوع سرطان توصیه میشود.
من توی پاتولوژی دیدم نوشته Grade 2. آیا گرید با Stage فرق داره؟
بله. گرید بیشتر به ویژگی و میزان غیرطبیعی بودن سلولهای تومور مربوط است، در حالی که Stage میزان گسترش سرطان در بدن را توصیف میکند. هر دو برای برنامهریزی درمان اهمیت دارند.
مقاله رو خوندم، به نظرم مهمترین نکته اینه که آدم فقط دنبال اسم یک دکتر نباشه. مخصوصاً برای بیماری پیچیدهای مثل سرطان تخمدان، هماهنگی بین متخصصها خیلی مهمه.
من اول فکر میکردم فقط جراح باید تصمیم بگیره، ولی بعد از خوندن مطلب متوجه شدم نقش انکولوژیست و رادیوانکولوژیست هم میتونه مهم باشه.
درباره عود سرطان تخمدان یه نکته برام سواله؛ اگر فقط یک ناحیه کوچک دوباره درگیر شده باشه، آیا همیشه باید شیمیدرمانی شروع بشه؟
خیر، برای عود محدود یک نسخه درمانی ثابت وجود ندارد. محل و تعداد کانونهای عود، فاصله از درمان قبلی، امکان جراحی و ویژگیهای تومور باید توسط تیم درمان بررسی شود.