دکتر درمان سرطان ریه | لیست دکترین متخصص درمان کانسر ریه

وقتی صحبت از تشخیص و مدیریت تومورهای بدخیم تنفسی به میان می‌آید، جستجو برای یافتن یک فرد واحد به عنوان «بهترین دکتر سرطان ریه» اساسا با استانداردهای مدرن پزشکی در تضاد است. در دنیای امروز، مدیریت این بیماری پیچیده نیازمند یک رویکرد چندتخصصی (Multi-disciplinary) است. هر مرحله از کار، از استخراج نمونه اولیه تا اجرای پیشرفته‌ترین پروتکل‌های دارویی یا پرتوتابی، به یک متخصص درمان سرطان ریه با مهارت‌های ویژه نیاز دارد؛ بنابراین معرفی یک شخص حقیقی به عنوان برترین پزشک مطلق نه تنها علمی نیست، بلکه گمراه‌کننده است.

به جای ایجاد سردرگمی میان ده‌ها نام مختلف، در این راهنما تیمی از برجسته‌ترین اساتید ایران را بر اساس تخصص دقیق آن‌ها در چرخه درمان بررسی می‌کنیم؛ طبق داده‌های معتبر بالینی، رویکردهای تیمی می‌توانند شانس بقای بیماران را تا بیش از 15% افزایش دهند. در ادامه، با چهره‌های شاخص این حوزه که هر یک قهرمان بخش خاصی از این مسیر دشوار هستند، آشنا خواهیم شد تا با دیدگاهی روشن‌تر مسیر بهبودی را آغاز کنید.

دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و پیشگام در درمان‌های ترکیبی سرطان ریه

رادیوتراپی در تومورهای قفسه سینه، مرز باریک و حساسی میان نابودی بافت بدخیم و حفظ ارگان‌های حیاتی مانند قلب و بخش‌های سالم ریه است! دکتر رضا خدابخشی، متخصص رادیوانکولوژی با بیش از $30$ سال تجربه بالینی بی‌وقفه و کسب رتبه دوم بورد تخصصی کشور، یکی از وزنه‌های سنگین در حوزه Radiation Oncology محسوب می‌شوند. تخصص بنیادین ایشان، طراحی میدان‌های درمانی پیچیده سه‌بعدی است؛ جایی که تنظیم زاویه و شدت میلی‌متری پرتوها، تعیین‌کننده عوارض جانبی و نتیجه نهایی خواهد بود. گذراندن دوره‌های تخصصی رادیوتراپی در انگلستان، ایشان را به مرجعی قابل اتکا برای مدیریت تومورهای چسبیده به عروق بزرگ تبدیل کرده است.

یکی از چالش‌های اساسی در درمان سرطان ریه، مدیریت بیمارانی است که به دلیل درگیری‌های وسیع یا ضعف جسمانی، کاندید مناسبی برای جراحی نیستند. در این شرایط بحرانی، تکنیک‌هایی مانند Brachytherapy (براکی‌تراپی) که دکتر خدابخشی دوره‌های پیشرفته آن را در فرانسه گذرانده‌اند، نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کند. فلوشیپ انکولوژی سالمندان از فرانسه (Medical Oncology)، به ایشان دیدگاهی استراتژیک در تنظیم پروتکل‌های ترکیبی برای بیماران مسن دارای بیماری‌های زمینه‌ای داده است؛ دریافت تقدیرنامه از وزیر بهداشت نیز بازتابی از همین مهارت‌ها در هدایت ایمنِ مسیر درمان است.

دکتر دیوید گاندارا (Dr. David Gandara)، محقق برجسته انکولوژی قفسه سینه در ایالات متحده، در خصوص اهمیت این تخصص می‌گوید: «آینده موفقیت‌آمیز در کنترل تومورهای ریه، در گرو ادغام هوشمندانه رادیوتراپی با دقت بالا و درمان‌های سیستمیک است؛ هنری که تنها از یک رادیوانکولوژیست مسلط بر فیزیک پزشکی نوین برمی‌آید.»

دکتر عزیزالله عباسی؛ برترین جراح قفسه سینه (توراکس) برای جراحی‌های پیچیده ریه

زمانی که توده ریوی به ابعاد خاصی می‌رسد یا در موقعیت‌های آناتومیک دشوار مانند ناف ریه قرار می‌گیرد، نقش یک جراح توراکس با مهارت‌های استثنایی پررنگ می‌شود! دکتر عزیزالله عباسی، فوق تخصص جراحی قفسه سینه و شناخته‌شده به عنوان بهترین جراح قفسه سینه برای کیس‌های پرخطر، نامی معتبر در انجام بازسازی‌های پیچیده تنفسی هستند. هنر اصلی ایشان در اجرای عمل‌های حساسی نظیر لوبکتومی و پنومونکتومی است که نیازمند جداسازی دقیق شریان‌ها و وریدهای درگیر از بافت سرطانی می‌باشد.

در علم Thoracic Surgery، توانایی تصمیم‌گیری قاطع در لحظه و مدیریت خونریزی‌های ناگهانی حین عمل، تفاوت میان موفقیت و شکست را رقم می‌زند؛ دکتر عباسی با سال‌ها حضور مستمر در اتاق‌های عمل سنگین، توانایی خود را در خارج کردن کامل حاشیه‌های تومور و پاکسازی دقیق غدد لنفاوی مدیاستن ثابت کرده‌اند. برای بیمارانی که نیازمند یک مداخله تهاجمی اما نجات‌بخش هستند، پنجه‌های طلایی ایشان ایمن‌ترین انتخاب است.

انواع جراحی‌های پیچیده‌ای که در این سطح انجام می‌شوند عبارتند از:

• لوبکتومی (Lobectomy)؛ برداشتن دقیق یک لوب از ریه با هدف حفظ حداکثری ظرفیت تنفسی بیمار برای زندگی پس از عمل.
• پنومونکتومی (Pneumonectomy)؛ تخلیه کامل یک ریه در مواردی که تومور ریشه‌های اصلی برونش را به طور کامل درگیر کرده است.
• رزکسیون آستینی (Sleeve Resection)؛ برداشتن بخش سرطانی از راه‌های هوایی اصلی و پیوند زدن مجدد بافت‌های سالم تنفسی به یکدیگر.

دکتر اردا کیانی؛ استاد بلامنازع ریه مداخله‌ای (Interventional Pulmonology) و تشخیص زودهنگام

پیش از آغاز هرگونه مداخله تهاجمی، در اختیار داشتن نقشه دقیق پاتولوژی و تعیین مرحله دقیق گسترش بیماری (Staging) الزامی است. اینجاست که دانش Interventional Pulmonology (ریه مداخله‌ای) وارد عمل می‌شود تا مسیر تاریک تشخیص را روشن کند. دکتر اردا کیانی، به عنوان یک فوق تخصص سرطان ریه در تهران و چهره‌ای شاخص در بیمارستان مسیح دانشوری، استاد بلامنازع استفاده از روش‌های کم‌تهاجمی برای تشخیص‌های فوق‌دقیق هستند.

ارزشمندترین ابزار تشخیصی در این مرحله، سونوگرافی داخل ریوی یا EBUS است؛ دکتر کیانی با استفاده از این تکنیک ظریف، بدون نیاز به باز کردن استخوان جناغ سینه، مستقیما از غدد لنفاوی ملتهبِ داخل قفسه سینه نمونه‌برداری می‌کنند تا وسعت گسترش سلولی با دقتی نزدیک به 98% اثبات شود. علاوه بر مهارت در برونکوسکوپی پیشرفته، ایشان برای بیمارانی که تومور، مسیر نای آن‌ها را مسدود کرده است، با استنت‌گذاری فوری راه تنفس را باز کرده و زمان لازم برای شروع پرتوتابی را می‌خرند.

دکتر کامبیز شیخی؛ متخصص خط شکن در جراحی‌های کم‌تهاجمی ریه (VATS)

با پیشرفت ابزارهای تصویربرداری و کشف زودهنگام ندول‌های ریوی، رویکرد جراحی در بسیاری از کیس‌ها به سمت روش‌های حفظ‌کننده بافت تغییر یافته است؛ دکتر کامبیز شیخی، جراح توراکس با دانش به‌روز و مسلط بر تکنیک‌های مدرن، پیشگام بلامنازع جراحی‌های VATS (Video-Assisted Thoracoscopic Surgery) در ایران هستند. در این متد پیشرفته، به جای ایجاد شکاف‌های عمیق عضلانی و باز کردن دنده‌ها با اکارتور، تومور از طریق چند برش یک تا دو سانتی‌متری و با هدایت دوربین‌های با وضوح بالا خارج می‌گردد.

ارزش بالینی این تکنیک برای بیمار غیرقابل چشم‌پوشی است؛ کاهش چشمگیر درد پس از عمل، جلوگیری از عفونت‌های بیمارستانی، حفظ یکپارچگی دیواره قفسه سینه و ترخیص بسیار سریع‌تر. اگر توده شما در مراحل اولیه (Early Stage) تشخیص داده شده است، نیازی به تحمل عوارض جراحی باز ندارید؛ دکتر شیخی با آمار موفقیت خیره‌کننده در اجرای این روش ظریف، استانداردهای جدیدی را در ریکاوری بیماران انکولوژیک به ثبت رسانده‌اند.

دکتر پیام آزاده؛ نامی آشنا در ایمونوتراپی و درمان‌های سیستمیک (تارگت تراپی)

هنگامی که سلول‌های بدخیم از بافت اولیه ریه نشت کرده و به ارگان‌های دوری مانند مغز یا کبد دست‌اندازی می‌کنند (متاستاز)، تیغ جراحی دیگر راهکار اصلی و منطقی نخواهد بود. در این فاز پیچیده، دکتر پیام آزاده، متخصص کلینیکال انکولوژی، با تسلط بر مدرن‌ترین پروتکل‌های دارویی به مدیریت سیستمیک بیماری می‌پردازند. تخصص تحسین‌برانگیز ایشان در ایمونوتراپی سرطان ریه و تجویز درمان هدفمند (Targeted Therapy)، پارادایم بقای بیماران در مراحل پیشرفته (Stage IV) را به کلی دگرگون کرده است.

برخلاف داروهای سنتی که تمام سلول‌های با تکثیر سریع را از بین می‌برند، رویکردهای نوین Immunotherapy به سیستم ایمنی خاموش‌شده‌ی بیمار آموزش می‌دهند تا خود، تومور را شناسایی و منهدم کند. اجرای موفق این روش نیازمند بررسی دقیق مارکرهای ژنتیکی (مانند PD-L1 یا جهش‌های EGFR) است. دکتر آزاده با در هم آمیختن هوشمندانه این تکنیک‌ها با متدهای استانداردی نظیر شیمی درمانی سرطان ریه، طولانی‌ترین پاسخ درمانی (Chemotherapy Response) را با مدیریت دقیقِ سمیت دارویی برای بیماران رقم می‌زنند.

پروفسور چارلز سوانتون (Prof. Charles Swanton)، دانشمند ارشد و انکولوژیست نامدار بریتانیایی، در تبیین این تحول علمی تأکید می‌کند: «ورود درمان‌های تارگت و داروهای مهارکننده نقاط بازرسی ایمنی، تاریخچه طبیعی تومورهای بدخیم تنفسی را بازنویسی کرده و بقای باکیفیت بیمارانی را که پیش‌تر امیدی برای آن‌ها متصور نبودیم، به شکل شگفت‌انگیزی ارتقا داده است.»

آیا برای درمان سرطان ریه باید به همه این پزشکان مراجعه کنم؟ (Tumor Board چیست؟)

یکی از رایج‌ترین و منطقی‌ترین سوالات بیماران پس از مشاهده یک گزارش پاتولوژی نگران‌کننده این است که مسیر عملی از مطب کدام پزشک آغاز می‌شود؟ واقعیت این است که شما برای شروع مسیر بهبودی، نیازی ندارید شخصا در مطب تک‌تک این اساتید سرگردان شوید. معمولا در گام نخست، بیمار با در دست داشتن سی‌تی اسکن غیرطبیعی، به یک متخصص رادیوانکولوژی مجرب یا یک دکتر متخصص تومور ریه مراجعه می‌کند. پس از مسجل شدن تشخیص، پرونده شما وارد یک کمیسیون تخصصی به نام تومور بورد ریه می‌شود تا خرد جمعی درباره آن تصمیم‌گیری کند.

در جلسات تومور بورد، جمعی از متخصصین شامل رادیوانکولوژیست، جراح توراکس، پاتولوژیست و متخصصین تصویربرداری گردهم می‌آیند تا شرایط فیزیولوژیک بیمار و ماهیت تومور را تحلیل کنند. نتیجه این نشست علمی، تدوین یک نقشه راه اختصاصی (Personalized Medicine) است.

به عنوان مثال، ممکن است بورد تصمیم بگیرد بیمار ابتدا توسط دکتر خدابخشی تحت تابش‌درمانی قرار گیرد تا تومور کوچک (Downstaging) شود و سپس برای خروج نهایی به دکتر عباسی ارجاع داده شود؛ این سیستم ارجاع درون‌گروهی، خطاهای فردی را به صفر رسانده و بالاترین سطح استاندارد پزشکی را تضمین می‌کند.

برای جلوگیری از اتلاف زمان طلایی (Golden Time) در فرآیند ارجاع میان متخصصین، همواره به این پروتکل‌های عملی توجه داشته باشید:

• حفظ دقیق بلوک‌های پاتولوژی؛ نمونه بافتی اولیه که در آزمایشگاه تثبیت می‌شود، سرمایه اصلی شماست. این بلوک‌ها باید برای انجام تست‌های ژنتیکی و تعیین نوع تارگت تراپی در شرایط استاندارد نگهداری و به انکولوژیست تحویل داده شوند.
• تجمیع مدارک تصویربرداری؛ پیش از حضور در کمیسیون یا مطب پزشک ارجاعی، تمام دیسک‌های پت اسکن (PET Scan) و سی‌تی اسکن‌ها را بر اساس تاریخ مرتب کنید؛ مقایسه ابعاد تومور در گذر زمان برای پزشک حیاتی است.
• اعتماد به تصمیمات مبتنی بر بورد؛ از اصرار به انجام جراحی در مواردی که تومور بورد روش‌های غیرجراحی مانند رادیوتراپی پیشرفته را پیشنهاد می‌دهد، اکیدا پرهیز کنید؛ چرا که گاهی دستکاری بی‌موقع تومور، باعث انتشار سریع سلول‌ها در خون می‌شود.