درمان نوین سرطان حنجره دیگر تنها بر زنده ماندن بیمار متمرکز نیست؛ بلکه هدف اصلی در پروتکلهای پیشرفته بینالمللی، «نجات زندگی در کنار حفظ توانایی تکلم» است. دسترسی به این سطح از درمان، نیازمند یک رویکرد تیمی (MDT) است که در آن رادیوانکولوژیست، جراح سر و گردن و متخصص توانبخشی در کنار هم قرار میگیرند. در ادامه، برترین متخصصان این حوزه در ایران را که هر یک در بخش خاصی از این زنجیره درمانی پیشگام هستند، معرفی میکنیم.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و «قهرمانِ حفظ حنجره» بدون جراحی
بسیاری از بیماران با شنیدن نام تومور حنجره، اولین تصویر ذهنیشان از دست دادن همیشگی صدا و استفاده از لولههای تنفسی دائمی است! اما واقعیت علمی این است که در مراحل اولیه و حتی میانی، رادیوتراپی پیشرفته میتواند جایگزین جراحیهای تهاجمی شود. در این میان، نام دکتر رضا خدابخشی به عنوان متخصصی که با ظرافتِ دانش اروپایی، بر حفظ تارهای صوتی تمرکز دارد، در صدر لیست بهترین دکتر سرطان حنجره قرار میگیرد.
ایشان با بهرهگیری از تکنولوژیهای نوین در پرتودرمانی حنجره، تومور را به دقت هدف قرار میدهند تا کمترین آسیب به بافتهای سالم اطراف برسد.
دکتر جیتن شاه (Jatin Shah)، از برجستهترین جراحان آنکولوژی دنیا در مرکز اسلون کترینگ، معتقد است: «امروزه پارادایم درمان در سرطان سر و گردن از “برداشتن عضو” به سمت “حفظ عملکرد عضو” تغییر یافته است.» دکتر خدابخشی دقیقا با همین استراتژی، پلن درمانی هر بیمار را به صورت اختصاصی طراحی میکند.
- دارای فلوشیپ تخصصی انکولوژی از فرانسه و گذراندن دورههای پیشرفته رادیوتراپی در انگلستان.
- متخصص برجسته در تکنیک براکیتراپی (پرتودرمانی داخلی) که دوره تخصصی آن را در فرانسه سپری کردهاند.
- بیش از ۳۰ سال تجربه درمانی و ۲۵ سال تجربه تخصصی متمرکز در مدیریت پیچیدهترین پروندههای آنکولوژی.
- کسب رتبه نفر دوم بورد تخصصی کشوری (دانشنامه) که گواهی بر تسلط علمی بینظیر ایشان است.
- دریافت تقدیرنامه رسمی از وزیر بهداشت به پاس خدمات ارزنده در درمان بیماران.
- گذراندن دوره اختصاصی مدیکال انکولوژی (انکولوژی سالمندان) در فرانسه؛ مزیتی کلیدی برای مدیریت درمان در بیماران مسن که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند.
انتخاب دکتر خدابخشی برای بیماری که با گرفتگی صدای طولانیمدت مراجعه کرده و تشخیص تومور گرفته است، به معنای بهرهمندی از دانش روز اروپا در قلب تهران است. ایشان به دلیل تسلط بر هر دو حوزه رادیوتراپی و انکولوژی، میتوانند دقیقترین زمانبندی را برای شروع درمان سرطان حنجره انتخاب کنند تا بیمار بالاترین شانس را برای بهبودی کامل داشته باشد.
دکتر پدرام برقعی؛ جراح ارشد گوش، حلق و بینی و متخصص جراحیهای پیچیده سر و گردن
در مواردی که بیماری به مراحل پیشرفته رسیده و تومور به غضروفهای حنجره تهاجم کرده باشد، نقش یک جراح حاذق حیاتی میشود. دکتر پدرام برقعی به عنوان بهترین متخصص گوش و حلق و بینی برای سرطان در حوزه جراحی، زمانی وارد میدان میشود که درمانهای غیرتهاجمی به تنهایی پاسخگو نباشند. مهارت جراح در این مرحله، مرز بین پاکسازی کامل بیماری و عود مجدد آن است.
تمرکز اصلی ایشان بر انجام جراحیهای پارشیال (برداشتن بخشی از حنجره) است تا حد امکان بخشی از عملکرد طبیعی گلو باقی بماند؛ اما در صورت لزوم، انجام جراحی لارنجکتومی (Laryngectomy) توتال با دقت بسیار بالا و پاکسازی وسیع غدد لنفاوی درگیر در گردن، از تخصصهای ویژه ایشان محسوب میشود. تجربه عملیاتی ایشان در برخورد با تومورهای وسیع، ضامن امنیت بیمار در اتاق عمل است.
دکتر صالح محبی؛ فوق تخصص جراحی قاعده جمجمه و ترمیمیِ سر و گردن
پس از حذف تومور، بزرگترین دغدغه بیمار بازگشت به زندگی عادی، توانایی بلع و تنفس بدون دردسر است! دکتر صالح محبی با داشتن فلوشیپ فوق تخصصی از آلمان، معمارِ بازسازیهای پس از سرطان است. تخصص ایشان در جراحیهای میکروسکوپی به این معناست که اگر بخشی از ساختار گلو در طی درمان آسیب دیده یا برداشته شده باشد، ایشان با ظرافت آن را بازسازی میکنند.
حضور ایشان در تیم درمان به عنوان یک فوق تخصص سرطان سر و گردن در تهران، این اطمینان را به بیمار میدهد که حتی در صورت نیاز به جراحیهای وسیع، کیفیت زندگی (Quality of Life) فدای درمان نخواهد شد. جراحیهای ترمیمی ایشان کمک میکند تا عوارض جانبی ناشی از درمانهای سنگین به حداقل رسیده و بیمار سریعتر به رژیم غذایی عادی خود بازگردد.
دکتر پیام آزاده؛ متخصص برجسته در شیمیدرمانی هدفمند (Targeted Therapy)
در بسیاری از پروتکلهای نوین، شیمیدرمانی تومور گردن به عنوان یک درمان کمکی یا پیشنیاز برای رادیوتراپی عمل میکند. دکتر پیام آزاده در این حوزه، با تمرکز بر داروهای نسل جدید و ایمونوتراپی، نقشی کلیدی در کوچک کردن تومورهای بزرگ پیش از جراحی یا رادیوتراپی ایفا میکنند. استفاده از پروتکلهای اختصاصی برای هر بیمار، از بروز عوارض جانبی سیستمیک شدید جلوگیری میکند.
پروفسور ژان لوئی کلو، متخصص انکولوژی در انستیتو گوستاو روسی فرانسه میگوید: «پزشکی دقیق (Precision Medicine) در آنکولوژی، تنها به معنی انتخاب داروی درست نیست، بلکه تعیین زمانبندی دقیق و همافزایی میان رشتهای است.»
دکتر آزاده با مدیریت شیمی درمانی سرطان حنجره، این همافزایی را در تیم درمانی ایجاد کرده و شانس پاسخدهی به درمان را به شکلی معنادار افزایش میدهند.
دکتر پیمان زمانی؛ متخصص آسیبشناسی صدا (Voice Pathologist) و توانبخشیِ پس از درمان
یک چرخه درمان کامل برای سرطان حنجره، با خروج از اتاق عمل یا اتمام جلسات رادیوتراپی به پایان نمیرسد. بسیاری از بیماران پس از طی کردن این مراحل، با چالشهای جدی در تکلم روبرو هستند. دکتر پیمان زمانی به عنوان متخصص تومور حنجره در حوزه توانبخشی، حلقه مفقودهای است که به بیمار کمک میکند دوباره صدای خود را پیدا کند.
ایشان با استفاده از تکنیکهای علمی، به بیمارانی که حنجره خود را از دست دادهاند، روشهای نوین صحبت کردن مانند صدای مری یا کار با دستگاههای پروتز صدا را آموزش میدهند. برای بیمارانی که تحت پرتودرمانی حنجره بودهاند و دچار خشکی یا گرفتگی صدا شدهاند، تمرینات تخصصی ایشان تارهای صوتی را به حداکثر کارایی بازمیگرداند. این بخش از درمان، همان چیزی است که به بیمار اعتماد به نفس بازگشت به اجتماع را میبخشد.
چگونه این تیم پزشکی مسیر درمان شما را مدیریت میکنند؟
موفقیت در درمان سرطان حنجره تصادفی نیست؛ بلکه حاصل یک مدیریت دقیق و علمی است. رویکرد MDT یا تیم چندتخصصی، استانداردی است که در مراکز پیشرفته دنیا اجرا میشود. در ایران، شروع این مسیر با مراجعه به یک دکتر انکولوژیست با تجربه همچون دکتر خدابخشی آغاز میشود تا نقشه راه (Roadmap) درمان ترسیم گردد.
در جدول زیر، نگاهی گذرا به نقش هر درمان بر اساس مرحله بیماری میاندازیم تا دید بهتری نسبت به مسیر پیش رو داشته باشید:
| مرحله بیماری (Stage) | هدف اصلی درمان | روش پیشنهادی اولویتدار |
|---|---|---|
| مراحل اولیه (T1-T2) | حفظ کامل تارهای صوتی و صدا | رادیوتراپی تخصصی (دکتر خدابخشی) |
| مراحل میانی (T3) | کنترل تومور و پیشگیری از پیشرفت | ترکیب شیمیدرمانی و رادیوتراپی (MDT) |
| مراحل پیشرفته (T4) | پاکسازی کامل و بازسازی بافت | جراحی وسیع و ترمیم (تیم جراحی) |
برای شروع درمان، ابتدا مراحل زیر به صورت دقیق طی میشود:
- تشخیص و بیوپسی؛ انجام نمونه برداری از حنجره برای تعیین نوع دقیق سلولهای سرطانی.
- استیجینگ؛ تصویربرداریهای پیشرفته برای بررسی میزان گسترش تومور در گردن.
- کنفرانس تیمی؛ مشورت دکتر خدابخشی با تیم جراحی برای انتخاب روشی که کمترین آسیب را به صدای بیمار بزند.
- اجرای درمان؛ شروع پروتکل درمانی (رادیوتراپی یا جراحی) با نظارت مداوم بر پاسخدهی تومور.
- توانبخشی؛ شروع جلسات گفتاردرمانی همزمان یا پس از پایان درمانهای تهاجمی.
آمارها نشان میدهند که در صورت تشخیص به موقع در مراحل اولیه، شانس بقای ۵ ساله و حفظ صدا در سرطان حنجره به بیش از ۸۵% تا ۹۰% میرسد. این رقم در صورت مراجعه به تیمی هماهنگ و متخصص، تضمینکننده بازگشت بیمار به آغوش خانواده با کمترین محدودیت عملکردی خواهد بود. اعتماد به تخصص و تجربه، اولین قدم در مسیر پیروزی بر این بیماری است.
