در درمان تومورهای سر و گردن، حفظ قدرت تکلم، بلع و زیبایی چهره به اندازه خود درمان اهمیت دارد! به همین دلیل، شما به یک «تیم چندتخصصی درمانی» نیاز دارید نه صرفا یک پزشک. کارسینوم سلول سنگفرشی و سایر تومورهای این ناحیه، ساختارهای حیاتی تنفسی و گوارشی را درگیر میکنند. در این لیست، متخصصان مطرح ایران را بر اساس نقش دقیق آنها در تیم درمان سرطان سر و گردن معرفی میکنیم تا مسیر بهبودی با کمترین عارضه و بالاترین شانس موفقیت طی شود.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و پرچمدار درمانهای غیرجراحی و پرتودرمانی سر و گردن
تومورهای سر و گردن به شدت به رادیوتراپی و براکیتراپی حساس هستند و در بسیاری از موارد، میتوانند خط اول مبارزه باشند. دکتر رضا خدابخشی به عنوان بهترین دکتر سرطان سر و گردن در حوزه آنکولوژی، با طراحی دقیق پالسهای پرتو درمانی سر و گردن، تومور را بدون نیاز به جراحیهای وسیع و آسیب غیرقابلجبران به تارهای صوتی از بین میبرند. ایشان طراح اصلی نقشه درمان سرطان سر و گردن در بیماران ارجاعی هستند و تعیین میکنند که آیا بیمار در ابتدا به پرتو نیاز دارد یا تیغ جراحی. این دقت در فازبندی (Staging) مانع از درمانهای تهاجمی بیمورد میشود.
رویکرد درمانی ایشان چندبعدی بوده و با ارائه روشهای متنوع، استراتژی را متناسب با تابآوری جسمی و روحی بیمار شخصیسازی میکنند. این مسئله بهویژه در بیماران مسن با توجه به تخصص انکولوژی سالمندان ایشان اهمیت حیاتی دارد. بخشی از سوابق و افتخارات برجسته ایشان که تضمینکننده این کیفیت درمانی است عبارتند از:
- بیش از ۳۰ سال تجربه درمانی و بیش از ۲۵ سال تجربه تخصصی در مدیریت بیماران سرطانی.
- نفر دوم بورد تخصصی کشوری (دانشنامه) در رشته رادیوانکولوژی.
- گذراندن دوره انکولوژی سالمندان (مدیکال انکولوژی) و براکیتراپی در مراجع علمی فرانسه.
- طی کردن دوره رادیوتراپی پیشرفته در انگلستان جهت تسلط بر تکنیکهای مدرن.
- دریافت تقدیرنامه رسمی از وزیر بهداشت به پاس خدمات ارزشمند پزشکی.
دکتر صالح محبی؛ فوق تخصص جراحی قاعده جمجمه و جراح ارشد تومورهای پیچیده سر و گردن
زمانی که تومور در مناطق حساس و غیرقابل دسترس (مانند عمق گردن، مجاورت شریانهای اصلی، نزدیک اعصاب مغزی یا قاعده جمجمه) قرار داشته باشد، نیاز به جراحی با میکروسکوپ و سیستمهای نویگیشن (Navigation) پیشرفته است. دکتر محبی با بهرهگیری از دانش روز و فلوشیپ تخصصی از آلمان، قهرمان خارج کردن پیچیدهترین تومورهای گردنی با کمترین آسیب به اعصاب حرکتی صورت محسوب میشوند.
به عنوان یک فوق تخصص جراحی تومورهای سر و گردن، تمرکز ایشان بر پاکسازی کامل حاشیههای تومور (Margins) در عین حفظ عملکرد اعصاب کرانیال است؛ در مجامع علمی بینالمللی نیز بر اهمیت این ظرافت تاکید شده است.
همانطور که پروفسور جاتین شاه (Jatin Shah)، از پیشگامان جراحی سر و گردن در مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ آمریکا، بیان میکند: «در جراحی تومورهای قاعده جمجمه، پیروزی تنها در برداشتن تومور خلاصه نمیشود؛ بلکه هنر واقعی در حفظ کیفیت زندگی بیمار و جلوگیری از نقایص عصبی دائمی است.» این دقیقا همان رسالتی است که در اتاق عملهای دکتر محبی به اجرا در میآید.
دکتر محمد بیات؛ متخصص برجسته جراحی فک و صورت و استاد بازسازی (Reconstruction) پس از برداشتن تومور
وقتی سرطان بخشهایی از فک، دهان یا زبان را درگیر میکند، جراح آنکولوژیست تومور را برمیدارد و اینجاست که نقش یک هنرمند ترمیمی آغاز میشود. دکتر بیات با استفاده از تکنیکهای پیشرفته پیوند بافت (گرافت و فلپهای آزاد میکروواسکولار) از سایر نقاط بدن، فک و صورت بیمار را بازسازی میکند تا ظاهر چهره، توانایی جویدن و بلع به طور کامل حفظ شود. این فرآیند بازسازی فک و صورت یکی از ارکان اصلی در حفظ عزت نفس بیمار پس از جراحیهای وسیع استقاء میباشد.
برای درک بهتر رویکرد درمانی در نواحی مختلف، جدول زیر نشان میدهد که چگونه بسته به محل برداشت تومور، تکنیکهای بازسازی متفاوتی اتخاذ میشود:
| محل درگیری تومور | چالش عملکردی پس از برداشتن | تکنیک بازسازی رایج (گرافت/فلپ) |
|---|---|---|
| فک تحتانی (مندیبل) | ناتوانی در جویدن و تغییر فرم شدید صورت | فلپ آزاد استخوان نازکنی (فیبولا) همراه با عروق |
| زبان و کف دهان | اختلال شدید در تکلم و بلع (آسپیراسیون) | فلپ ساعد دست (رادیال فورآرم) برای بازسازی بافت نرم |
| غدد بزاقی ماژور | آسیب به عصب فاسیال و فلج صورت | پیوند عصبی و فلپهای موضعی عضلانی |
دکتر ابراهیم رزمپا؛ پیشکسوت و استاد بلامنازع جراحی تومورهای حنجره و تیروئید
سرطان تیروئید و حنجره شایعترین سرطانهای این ناحیه هستند که مستقیما بر سیستم درونریز و راه هوایی بیمار تاثیر میگذارند. دکتر رزمپا به عنوان یکی از باتجربهترین استادان گوش و حلق و بینی (ENT) در ایران و بهترین جراح تیروئید و حنجره، متخصص جراحیهای حفظ حنجره (Larynx-preserving surgeries) هستند.
هدف اصلی ایشان این است که بیمار پس از عمل، صدای خود را از دست ندهد و از لارنژکتومی (برداشتن حنجره) کامل تا حد امکان جلوگیری شود؛ چرا که آمارها نشان میدهد در بیش از 80% موارد تومورهای اولیه حنجره، میتوان با تکنیکهای دقیق جراحی، ارگان را حفظ کرد.
تکنیکهای به کار رفته برای حفظ عملکرد طبیعی در درمان تومور غدد بزاقی و حنجره معمولا شامل مراحل ارزیابی دقیقی است؛ این استراتژیهای جراحی محافظهکارانه شامل موارد زیر است:
- استفاده از لیزر CO2 در جراحیهای میکروسکوپی ترانساورال (از راه دهان) برای برداشتن تومورهای کوچک.
- انجام لارنژکتومی پارشیال (جزئی) به جای برداشتن کامل، جهت حفظ مسیر هوایی طبیعی.
- مانیتورینگ دقیق عصبی حین عمل (NIM) در جراحی تیروئید برای جلوگیری از فلج تارهای صوتی.
دکتر پیام آزاده؛ متخصص برجسته کلینیکال انکولوژی و پیشگام در ایمونوتراپی سرطانهای گردن
برای تومورهایی که متاستاز دادهاند یا به جراحی و پرتودرمانی پاسخ کامل ندادهاند، مداخلات سیستمیک ضرورت پیدا میکند. تخصص دکتر آزاده در تجویز داروهای جدید و شیمیدرمانی تارگتت (هدفمند) است. شیمی درمانی سرطان سر و گردن امروزه فراتر از داروهای سیتوتوکسیک سنتی رفته و ایشان با بهرهگیری از پروتکلهای Targeted Therapy و ایمونوتراپی، به کنترل سرطانهای پیشرفته سلول سنگفرشی سر و گردن (HNSCC) کمک شایانی میکنند. این داروها با مسدود کردن مسیرهای رشد سلولی یا فعال کردن سیستم ایمنی خود بیمار، تومور را مهار میکنند.
اهمیت این رویکرد نوین در محافل علمی جهانی بارها اثبات شده است. دکتر رابرت فریس (Robert Ferris)، محقق برجسته ایمونوتراپی سرطان در دانشگاه پیتسبورگ، در این باره میگوید: «ورود ایمونوتراپی به پروتکل درمان کارسینوم سلول سنگفرشی سر و گردن، یک تغییر پارادایم واقعی بود؛ ما اکنون میتوانیم به جای مسموم کردن تومور، سیستم ایمنی بدن را برای شکار سلولهای سرطانی آموزش دهیم.» این استراتژی پیشرفته، امید به زندگی را در بیماران با تومورهای راجعه به شکل معناداری افزایش داده است.
