هنگام مواجهه با تشخیص سرطان دستگاه گوارش، اولین و طبیعیترین واکنش هر بیمار، جستجو برای یافتن «بهترین دکتر سرطان روده بزرگ» است. با این حال، واقعیت بالینی این است که مدیریت و مهار سرطان کولورکتال، یک مسیر تکنفره نیست؛ بلکه به یک تیم هماهنگ از متخصصان در قالب «تومور بورد گوارش» (Tumor Board) نیاز دارد. بر اساس آمارهای جهانی، نرخ بقای 5 ساله در بیمارانی که تحت نظر یک کمیسیون پزشکی تومور درمان میشوند، تا 30% بیشتر از سایر بیماران است. این تیم متشکل از رادیوانکولوژیست برای کوچک کردن تومور، جراح کولورکتال برای برداشتن ضایعه، و مدیکال انکولوژیست برای جلوگیری از عود بیماری است.
بنابراین، معرفی یک نفر به عنوان مطلقِ بهترین متخصص سرطان روده، از نظر علمی بیاساس است! هر پزشک بر اساس شرایط بالینی بیمار، وسعت بیماری و مرحله درگیری، ممکن است بهترین انتخاب برای یک فرد و انتخابی نامناسب برای فردی دیگر باشد.
دکتر ریچارد پازدور، مدیر مرکز تعالی انکولوژی FDA، در این باره میگوید: «سرطان یک بیماری سیستمیک است و پیروزی بر آن، تنها از طریق یک استراتژی چندجانبه و تیمی امکانپذیر است، نه نبوغ یک فرد به تنهایی.» در این راهنما، برجستهترین متخصصان ایران را بر اساس نقش حیاتی آنها در پروتکلهای درمانی دستهبندی کردهایم تا بدانید در هر مرحله، باید به کدام متخصص مراجعه کنید.
دکتر رضا خدابخشی؛ بهترین متخصص رادیوانکولوژی و پیشگام در پرتودرمانی و براکیتراپی تومورهای گوارشی
در مدیریت تومورهای رکتوم و روده بزرگ، فاز پیشدرمان یا نئوادجوانت از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است! دکتر رضا خدابخشی به عنوان یکی از وزنههای اصلی رادیوانکولوژی در کشور، رهبری درمانهای غیرتهاجمی را بر عهده دارند. ایشان با کسب رتبه دوم بورد کشوری (دانشنامه) و برخورداری از پشتوانه علمی ممتاز، نقشی کلیدی در کوچک کردن تومورها پیش از مداخلات جراحی ایفا میکنند. تجربه بیش از 30 سال طبابت موفق که بالغ بر 25 سال آن به صورت کاملا تخصصی به درمان بیماران سرطانی اختصاص یافته است، ایشان را به یک مرجع قابل اعتماد برای بیماران تبدیل کرده است.
نقطه تمایز دکتر خدابخشی، تمرکز ایشان بر پزشکی شخصیسازیشده (Personalized Medicine) و بهرهگیری از دانش روز اروپا است. گذراندن دورههای فوقتخصصی شامل انکولوژی سالمندان در فرانسه، رادیوتراپی در انگلستان و دوره بسیار پیشرفته براکیتراپی گوارشی در فرانسه، امکان ارائه دقیقترین پروتکلهای درمانی را فراهم کرده است. دریافت تقدیرنامه از وزیر بهداشت، تنها گوشهای از افتخارات حرفهای ایشان است که نشاندهنده تعهد عمیق به بهبود کیفیت زندگی بیماران است.
برای درک بهتر جایگاه علمی و بالینی ایشان، نگاهی به رویکرد درمانی ایشان در رادیوتراپی رکتوم میاندازیم:
- طراحی پلنهای درمانی سهبعدی برای کاهش حداکثری آسیب به بافتهای سالم مجاور لگن.
- استفاده از براکیتراپی به عنوان یک روش نقطهزن برای تومورهای مقاوم.
- تطبیق دوز اشعه با شرایط فیزیولوژیک و سن بیمار، به ویژه در سالمندان.
دکتر محمدصادق فاضلی؛ استاد تمام جراحی و نابغه در جراحیهای لاپاراسکوپی و «حفظ اسفنکتر»
پس از مرحله پرتودرمانی، نوبت به مداخله فیزیکی برای خروج توده میرسد؛ دکتر محمدصادق فاضلی، از نامدارترین اساتید در عرصه جراحی لاپاراسکوپی روده هستند. یکی از بزرگترین ترسهای بیماران مبتلا به سرطان در ناحیه رکتوم پایین، از دست دادن کنترل دفع و نیاز به کیسه کلستومی دائمی است. نقطه قوت دکتر فاضلی، تبحر بینظیر ایشان در تکنیکهای جراحی حفظ اسفنکتر است که کیفیت زندگی بیمار را پس از بهبودی، تضمین میکند.
ایشان به عنوان یک بهترین جراح کولورکتال، با استفاده از روشهای کمتهاجمی نظیر کولکتومی لاپاراسکوپیک، میزان خونریزی، درد پس از عمل و دوره نقاهت را به حداقل میرسانند.
دکتر اریک هافمن، جراح برجسته گوارش در مایو کلینیک، تاکید میکند: «هنر جراحی انکولوژی مدرن، تنها در خارج کردن تومور نیست، بلکه در حفظ عملکرد طبیعی ارگانها برای زندگی پس از سرطان نهفته است.» این دقیقا همان فلسفهای است که در اتاق عملِ دکتر فاضلی پیادهسازی میشود.
دکتر سامان ستارهدان؛ فوق تخصص خون و آنکولوژی، پیشرو در شیمیدرمانی هدفمند (Targeted Therapy) سرطان کولون
در بسیاری از موارد، تومورهای روده ماهیتی تهاجمی دارند و ممکن است سلولهای بدخیم را به جریان خون وارد کرده باشند. در اینجا نقش یک دکتر آنکولوژیست روده برجسته میشود. دکتر سامان ستارهدان، با تسلط بر روشهای نوین مدیکال انکولوژی، مدیریت درمانهای سیستمیک را بر عهده دارند. تخصص اصلی ایشان در مهار متاستازهای دوردست، به ویژه درگیریهای کبدی ناشی از سرطان کولون و رکتوم است.
استفاده هوشمندانه از شیمیدرمانی هدفمند (تارگت تراپی) بر اساس پروفایل ژنتیکی تومور (مانند وضعیت ژنهای KRAS یا BRAF)، تخصص ویژه دکتر ستارهدان است. در واقع شیمی درمانی سرطان روده بزرگ در رویکرد ایشان، دیگر یک شلیک کورکورانه به سلولهای بدن نیست؛ بلکه داروها مستقیما مکانیسم رشد تومور را مختل میکنند. این استراتژی، عوارض جانبی را کاهش داده و شانس پاسخدهی بافتهای درگیر را به شدت افزایش میدهد.
دکتر امیر کشوری؛ فلوشیپ فوق تخصصی جراحی کولورکتال و متخصص در برداشتن تومورهای پیچیده و درگیریهای لگنی
زمانی که سرطان در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود و تومور به بافتها و ارگانهای حیاتی مجاور در لگن چسبندگی پیدا میکند، نیازمند جراحی با بالاترین سطح مهارت هستیم. دکتر امیر کشوری، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و دارای فلوشیپ جراحی روده، قهرمان بلامنازع اتاقعملهای پیچیده و پرخطر هستند.
دقت آناتومیک ایشان در آزادسازی تومور از عروق بزرگ لگنی و اعصاب ظریف این ناحیه، تحسینبرانگیز است. در مواردی که تومور نیازمند تخلیه وسیع احشای لگنی (Pelvic Exenteration) باشد، ایشان با رویکردی کاملا محاسباتی و دقیق، شانس بقای طولانیمدت را به بیمارانی هدیه میدهند که پیشتر، شرایطشان غیرقابل عمل (Inoperable) تلقی میشد.
دکتر رسول عزیزی؛ جراح برجسته کولورکتال و متخصص جراحیهای بازسازیکننده دستگاه گوارش تحتانی
دکتر رسول عزیزی از پایهگذاران و پیشگامان جراحی نوین دستگاه گوارش تحتانی در ایران محسوب میشوند. تجربه چند دههای ایشان در مدیریت بحرانهای جراحی انکولوژیک، ایشان را به یک مرجع قابل اتکا در موارد عود بیماری یا نیاز به جراحیهای ترمیمی تبدیل کرده است.
تمرکز اصلی ایشان بر حفظ پیوستگی و عملکرد روده پس از برداشتن قسمتهای وسیعی از کولون است؛ بازسازی مسیر گوارشی با استفاده از تکنیکهای ایجاد پاوچ (Pouch) روده کوچک، از جمله تخصصهای ایشان است که به بیماران اجازه میدهد پس از یک دوره سخت بیماری، بتوانند به زندگی اجتماعی و فردی عادی خود بازگردند.
راهنمای گامبهگام: مسیر درمانی خود را چگونه بچینیم؟ (سخنی با بیماران)
اکنون که با نقشهای مختلف در تیم درمانی آشنا شدید، باید بدانید که مسیر غلبه بر این بیماری دارای یک الگوریتم استاندارد است. این مسیر معمولا از مطب یک فوق تخصص گوارش و با انجام کولونوسکوپی آغاز میشود. پس از تایید پاتولوژی، مدارک شما در یک کمیسیون پزشکی تومور بررسی میگردد. در این مرحله است که نقشه راه شما ترسیم میشود.
برای درک بهتر این مسیر و اینکه درمان سرطان کولورکتال چگونه مرحلهبندی میشود، جدول زیر یک نمای کلی از این فرآیند را نشان میدهد:
| مرحله درمانی | هدف اصلی | متخصص مسئول | اقدام کلیدی |
|---|---|---|---|
| مرحله اول (نئوادجوانت) | کوچک کردن تومور قبل از عمل | دکتر خدابخشی (رادیوانکولوژیست) | پرتودرمانی سهبعدی / شیمیرادیوتراپی همزمان |
| مرحله دوم (مداخله جراحی) | خروج کامل ضایعه از بدن | دکتر فاضلی / دکتر کشوری | جراحی لاپاراسکوپی / رزکسیون تومور |
| مرحله سوم (ادجوانت) | پاکسازی میکروسکوپی خون و لنف | دکتر ستارهدان (مدیکال انکولوژیست) | تارگت تراپی / داروهای سیتوتوکسیک |
به عنوان یک قاعده کلی، مسیر استاندارد شامل مراحل زیر است که باید قدم به قدم طی شود:
- مرحله تشخیص و استیجینگ؛ انجام MRI لگن و سیتی اسکن برای تعیین دقیق ابعاد تومور.
- مرحله پیشدرمان؛ ارجاع به رادیوانکولوژیست برای کاهش حجم تومورهای رکتوم پایین.
- مرحله جراحی؛ انجام عمل با هدف حفظ حداکثری بافتهای سالم.
- مرحله تثبیت؛ شیمیدرمانی تکمیلی برای جلوگیری از بازگشت بیماری در سالهای آینده.
